OGÓLNA BUDOWA WIERTAREK I ICH MOŻLIWOŚCI TECHNICZNE

Wierceniem nazywa się wykonywanie otworów w pełnym materiale za pomocą narzędzia skrawającego zwanego wiertłem. W czasie obróbki wiertło wykonuje ruch obrotowy i posuwowy, a przedmiot obrabiany jest nieruchomy. Wiertło usuwa obrabiany materiał w postaci wiórów tworząc walcowy otwór, przy czym średnica otworu odpowiada średnicy wiertła. Wiercenie można wykonywać wzdłuż linii traserskich lub w przyrządzie wiertarskim. Metodą wiercenia można wykonywać otwory cylindryczne o średnicy 60 ÷ 80 mm. Powiększenie za pomocą wiertła średnicy otworu już wywierconego lub istniejącego już w przedmiocie nazywa się wierceniem wtórnym (powiercaniem).

W szczególnych przypadkach, z użyciem specjalnych wierteł i odpowiednich przyrządów, metodą wiercenia wtórnego
można obrabiać otwory nieokrągłe, np. trójkątne, kwadratowe lub inne wielokątne. Wiercenia dokonuje się zwykle na wiertarkach i wiertarko – frezarkach. Możliwe jest jednak wiercenie otworów na innych obrabiarkach, np. na tokarkach, automatach tokarskich. W wyniku wiercenia otrzymuje się otwory o przeciętnej dokładności.
Aby polepszyć dokładność, poddaje się wywiercony otwór operacji rozwiercania. Otwory o dużej głębokości wykonuje się za pomocą specjalnych켠narzędzi, zwanych wiertłami do głębokich otworów.

WIERTARKI REWOLWEROWE

Wiertarki rewolwerowe są przeznaczone do obróbki otworów wymagających kilku zabiegów obróbkowych, np. wiercenia, powiercania, rozwiercania, pogłębiania, gwintowania. Narzędzia są mocowane we
wrzecionach głowicy rewolwerowej. Wiertarki rewolwerowe pracują z reguły w cyklu automatycznym. Wiertarka sterowana numerycznie jest przeznaczona do wykonywania otworów o średnicach do 25 mm w
przedmiotach produkowanych seryjnie. Napęd ruchu głównego, czerpany od dwubiegowego silnika, przebie- ga przez dwustopniową, włączoną automatycznie sprzęgłami elektro-
magnetycznymi, przekładnię zębatą na wałek teleskopowy. Następnie napęd jest przekazywany przez sprzęgło kłowe oraz wymienną parę kół na odpowiednie wrzeciono głowicy rewolwerowej.
Sześciowrzecionowa głowica rewolwerowa jest przestawiona kątowo przez okresowo włączany silnik, który przekazuje napęd przez przekładnie zębate i oraz mechanizm maltański. Obrót głowicy jest poprzedzony jej
osiowym odsunięciem od korpusu przez wyzębienie sprzęgła ustalającego Hirtha i odłączeniem napędu głównego sprzęgłem. Odsunięcie i dosunięcie po obrocie głowicy odbywa się hydraulicznie siłownikiem.
W czasie obrotu głowicy napęd od wałka tarczy mechanizmu maltańskiego zostaje przeniesiony na bęben zderzakowy, na którym ustawione zderzaki ograniczają drogę przesuwu narzędzi. Obrót głowicy
powoduje także kątowe przestawienie bębnów, które na swych płaszczyznach czołowych mają pokrętła cylindryczne. Sześć pokręteł służy do nastawiania (wybierania) odpowiednich prędkości obrotowych
sześciu wrzecion narzędziowych głowicy. Sześć pokręteł pozwala na ustawienie przewidzianych programem posuwów głowicy. Pokrętła te ustawia się według założonego planu obróbki, ręcznie przed rozpoczęciem
pracy obrabiarki. Ruch posuwowy głowicy jest uzyskiwany od silnika hydraulicznego, mieszczącego się wewnątrz bębna zderzakowego. Prędkości posuwu
są zawarte w granicach pt = 10 ÷ 500 mm/min. Ruchy nastawcze (pozycjonowane) stołu są realizowane za pomocą identycznych zespołów napędowych. Napęd silnika na śrubę pociągową przebiega dwoma drogami.
Szybki przesuw otrzymuje się przez przekładnię. Wolny (pełzający) przesuw, włączany ok. 3 mm przed punktem najazdowym (docelowym), przebiega przez przekładnie oraz,
po włączeniu sprzęgła (hamulca), unieruchamiającego koło słoneczne, przez przekładnie obiegową. Zmniejszona prędkość przesuwu stołu zwiększ dokładność pozycjonowania stołu.Praca Dyplomowa –
,,Wiertarki i wiercenie.’’ Do pozycjonowania stołu zastosowano sterowanie punktowe z czytni- kiem typu Foster 1211. Jest to sterowanie ze sprzężeniem
zwrotnym z przyrostowym pośrednim odczytem przemieszczeń liniowych stołu. Do pomiaru przemieszczeń stołu zastosowano osadzone na śrubach pociągowych fotoelektryczne przetworniki obrotowo –
impulsowe, których pojedynczy impuls odpowiada przemieszczeniu stołu o 0,01 mm. Sygnały z przetworników są kierowane do liczników rewersyj- nych, w których, zależnie od kierunku obrotu śruby pociągowej,
są sumowane lub odejmowane od wartości zadanej programem obróbki. Informacje zapisane na taśmie dziurkowanej są odczytane przez czyt- nik szeregowy. Dane określające wymiary nastawcze stołu są podawane
w postaci przyrostów. Po odczytaniu przez czytniki adresu kie- runku i zwrotu przesunięcia przetwornik i rozdzielacz informacji wprowadza do układu liczbę odpowiadającą przesunięciu, która jest kierowana do
licznika rewersyjnego i wyświetlana przez lampy cyfrowe. Z licznika są kierowane sygnały do zespołów wzmacniających oraz dopasowujących i dalej do silników napędowych.
Podczas przesuwu stołu stale są podawane do liczników rewersyjnych sygnały (impulsy) od przetworników obrotowo – impulsowych, sygnalizujących aktualny stan przemieszczania. Impulsy te są w liczniku
dodawane lub odejmowane aż do chwili, gdy licznik osiągnie stan zerowy. Bieżący stan licznika jest podawany przez zespół lamp cyfrowych. Informacje dotyczące obrotu i przesuwu pionowego głowicy,
prędko- ści obrotowej wrzecion oraz czynności pomocniczych są kierowane do odpowiednich zespołów pamięci skąd są przekazywane w ustalonej kolejności jako sygnały sterujące wymienionych ruchów.
Wszystkie niemal (z wyjątkiem przetworników) zespoły sterowania są umieszczone w oddzielnej szafie sterowniczej.Praca Dyplomowa –

WIERTARKI WIELOWRZECIONOWE I WSPÓŁRZĘDNOŚĆOWE

Wiertarki wielowrzecionowe pionowe mają ogólną budowę bardzo
zbliżoną do wiertarek kadłubowych jednowrzecionowych. Różnica występuje tylko we wrzecienniku. Wał napędowy otrzymuje napęd od skrzynki przekładniowej. Na wale tym zamocowane jest koło zębate,
które nadaje ruch obrotowy kołom napędzającym za pomocą wał- ków teleskopowych poszczególne wrzeciona robocze. Wrzeciona te zamocowane są w listwach, które można ustawić odpowiednio do
żądanego rozmieszczenia wierconych otworów. Ruch posuwowy wykonuje cały wrzeciennik przesuwany po prowadnicach kadłuba wiertarki. Układ napędowy ruchu posuwowego zaczyna się od dzielnego silnika, a
kończy na kole zębatym toczącym się po zębatce. Wiertarki współrzędnościowe należą do najdokładniejszych obrabia- rek. Znajdują one zastosowanie przede wszystkim w
narzędziowni zakładów przemysłu maszynowego do wykonywania bardzo dokładnych elementów pomocy warsztatowych (np. płyt przyrządów wiertarskich z dokładnie rozstawionymi otworami) i bardzo dokładnych
przedmiotów wzorcowych. 콐onadto na wiertarkach współrzędnościowych można trasować półwyroby, sprawdzać wymiary przedmiotów wykonanych na innych obrabiarkach, frezować niewielkie płaszczyzny, wiercić i wykonywać
powierzchnie o zarysie złożonym. Zatem wiertarki współrzędnościowe należą do najbardziej uniwersalnych obrabiarek. Z uwagi na bardzo wysoką dokładność tych obrabiarek
umieszcza się je w oddzielnych pomieszczeniach o stałej tempera- turze (20°C) odizolowanych od oddziałów produkcyjnych zakładu (izolacja od drgań i wstrząsów). W pobliżu nie powinny pracować młoty,
prasy lub sprężarki. Istnieje tendencja do stosowania tych wiertarek w małoseryjnej pro- dukcji dokładnych przedmiotów bez potrzeby przygotowania kosztownych pomocy warsztatowych.
Wiertarki współrzędnościowe obsługiwane są przez pracowników o wysokich kwalifikacjach. Nastawiania narzędzia względem powierzchni obrabianej dokonuje się w układzie współrzędnych prostopadłych
(stąd nazwa wiertarka współrzędnościowa) lub biegunowych. Rozróżnia się układ współrzędnych związany z przedmiotem oraz układ współrzędnych związany z obrabiarką.

 Wiertarki współrzędnościowe buduje się jako: dwustojakowe (bramo-     we), jednostojakowe (stojakowe) i promieniowe.     Wiertarka współrzędnościowa dwustojakowa składa się z: łoża, 
  dwóch stojaków oraz nieruchomej belki poprzecznej u góry – stanowią one sztywny układ zamknięty. Na belce poprzecznej przesuwanej      

wzdłuż stojaków osadzony jest wrzeciennik, który można przesuwać wzdłuż belki (w kierunku poziomym). Wrzeciono ma ruch obrotowy i posuwowy. Obrabiarka odznacza się
dużą rozpiętością prędkości obrotowej wrzeciona i przesuwów. Dzięki temu, w każdym przypadku można pracować z najwłaściwszymi para- metrami skrawania. Konstrukcja wrzeciona umożliwia zamocowanie
różnych narzędzi do robót wytaczarskich, wiertarskich i frezarskich. Stół o sztywnej budowie osadzony jest na prowadnicach łoża. Na sto- le można ustawić stół obrotowy zwykły lub stół obrotowy uniwersalny
umożliwiający obróbkę otworów skośnych. We współczesnych wiertarkach współrzędnościowych z optycznymi urządzeniami odczytowymi można uzyskać przesuw stołu, wrzeciennika po belce poprzecznej i samej
belki z dokładnością do 0,001mm. W wiertarce współrzędnościowej jednostojakowej stół ma ruchy w układzie współrzędnych prostokątnych natomiast wrzeciennik można przesuwać w kierunku pionowym.
W celu ustalenia dokładnej odległości osi obrotów wykonywanych na wiertarce współrzędnościowej dokonuje się dokładnych pomiarów przesunięcia stołu lub wrzeciennika. Mogą tu mieć zastosowanie pomiary
pośrednie lub bezpośrednie. Pomiar pośredni przesunięć stołu lub wrzeciennika wiertarki współrzędnościowej polega na mierzeniu kąta obrotu śruby pociągowej. Zasada pomiaru jest następująca.
Pokręcając korbką śruby powodujemy przesunięcie stołu. Za pomocą kątowej podziałki naciętej na bębnie i noniusza można określić kąt obrotu śruby i tym samym wielkość przesunięcia stołu.
Do zgrubnego określania wartości przemieszczania stołu służy liniał przytwierdzony do stołu i wskaźnik zamocowany na korpusie obrabiarki.
Duży wpływ na wynik pomiaru ma dokładność skoku gwintu śruby pociągowej. Stosowanie do wartości błędów skoku śruby pociągowej wykonany jest zarys wzornika. Podczas przesuwu stołu krzywoliniowa
powierzchnia robocza wzornika powoduje obrót współpracującej z nią dźwigni i dźwigni noniusza. Wahnięcia dźwigni z noniuszem powodują konieczność dodatkowego obrotu śruby pociągowej korygującego
błędy wykonania gwintu śruby pociągowej.

Wiertarki wielowrzecionowe pionowe mają ogólną budowę bardzo
zbliżoną do wiertarek kadłubowych jednowrzecionowych. Różnica występuje tylko we wrzecienniku. Wał napędowy otrzymuje napęd od skrzynki przekładniowej. Na wale tym zamocowane jest koło zębate,
które nadaje ruch obrotowy kołom napędzającym za pomocą wał- ków teleskopowych poszczególne wrzeciona robocze. Wrzeciona te zamocowane są w listwach, które można ustawić odpowiednio do
żądanego rozmieszczenia wierconych otworów. Ruch posuwowy wykonuje cały wrzeciennik przesuwany po prowadnicach kadłuba wiertarki. Układ napędowy ruchu posuwowego zaczyna się od dzielnego silnika, a
kończy na kole zębatym toczącym się po zębatce. Wiertarki współrzędnościowe należą do najdokładniejszych obrabia- rek. Znajdują one zastosowanie przede wszystkim w
narzędziowni zakładów przemysłu maszynowego do wykonywania bardzo dokładnych elementów pomocy warsztatowych (np. płyt przyrządów wiertarskich z dokładnie rozstawionymi otworami) i bardzo dokładnych
przedmiotów wzorcowych. 콐onadto na wiertarkach współrzędnościowych można trasować półwyroby, sprawdzać wymiary przedmiotów wykonanych na innych obrabiarkach, frezować niewielkie płaszczyzny, wiercić i wykonywać
powierzchnie o zarysie złożonym. Zatem wiertarki współrzędnościowe należą do najbardziej uniwersalnych obrabiarek. Z uwagi na bardzo wysoką dokładność tych obrabiarek
umieszcza się je w oddzielnych pomieszczeniach o stałej tempera- turze (20°C) odizolowanych od oddziałów produkcyjnych zakładu (izolacja od drgań i wstrząsów). W pobliżu nie powinny pracować młoty,
prasy lub sprężarki. Istnieje tendencja do stosowania tych wiertarek w małoseryjnej pro- dukcji dokładnych przedmiotów bez potrzeby przygotowania kosztownych pomocy warsztatowych.
Wiertarki współrzędnościowe obsługiwane są przez pracowników o wysokich kwalifikacjach. Nastawiania narzędzia względem powierzchni obrabianej dokonuje się w układzie współrzędnych prostopadłych
(stąd nazwa wiertarka współrzędnościowa) lub biegunowych. Rozróżnia się układ współrzędnych związany z przedmiotem oraz układ współrzędnych związany z obrabiarką.

 Wiertarki współrzędnościowe buduje się jako: dwustojakowe (bramo-     we), jednostojakowe (stojakowe) i promieniowe.     Wiertarka współrzędnościowa dwustojakowa składa się z: łoża, 
  dwóch stojaków oraz nieruchomej belki poprzecznej u góry – stanowią one sztywny układ zamknięty. Na belce poprzecznej przesuwanej      

wzdłuż stojaków osadzony jest wrzeciennik, który można przesuwać wzdłuż belki (w kierunku poziomym). Wrzeciono ma ruch obrotowy i posuwowy. Obrabiarka odznacza się
dużą rozpiętością prędkości obrotowej wrzeciona i przesuwów. Dzięki temu, w każdym przypadku można pracować z najwłaściwszymi para- metrami skrawania. Konstrukcja wrzeciona umożliwia zamocowanie
różnych narzędzi do robót wytaczarskich, wiertarskich i frezarskich. Stół o sztywnej budowie osadzony jest na prowadnicach łoża. Na sto- le można ustawić stół obrotowy zwykły lub stół obrotowy uniwersalny
umożliwiający obróbkę otworów skośnych. We współczesnych wiertarkach współrzędnościowych z optycznymi urządzeniami odczytowymi można uzyskać przesuw stołu, wrzeciennika po belce poprzecznej i samej
belki z dokładnością do 0,001mm. W wiertarce współrzędnościowej jednostojakowej stół ma ruchy w układzie współrzędnych prostokątnych natomiast wrzeciennik można przesuwać w kierunku pionowym.
W celu ustalenia dokładnej odległości osi obrotów wykonywanych na wiertarce współrzędnościowej dokonuje się dokładnych pomiarów przesunięcia stołu lub wrzeciennika. Mogą tu mieć zastosowanie pomiary
pośrednie lub bezpośrednie. Pomiar pośredni przesunięć stołu lub wrzeciennika wiertarki współrzędnościowej polega na mierzeniu kąta obrotu śruby pociągowej. Zasada pomiaru jest następująca.
Pokręcając korbką śruby powodujemy przesunięcie stołu. Za pomocą kątowej podziałki naciętej na bębnie i noniusza można określić kąt obrotu śruby i tym samym wielkość przesunięcia stołu.
Do zgrubnego określania wartości przemieszczania stołu służy liniał przytwierdzony do stołu i wskaźnik zamocowany na korpusie obrabiarki.
Duży wpływ na wynik pomiaru ma dokładność skoku gwintu śruby pociągowej. Stosowanie do wartości błędów skoku śruby pociągowej wykonany jest zarys wzornika. Podczas przesuwu stołu krzywoliniowa
powierzchnia robocza wzornika powoduje obrót współpracującej z nią dźwigni i dźwigni noniusza. Wahnięcia dźwigni z noniuszem powodują konieczność dodatkowego obrotu śruby pociągowej korygującego
błędy wykonania gwintu śruby pociągowej. Wzornik jest wykonywany oddzielnie dla każdej śruby pociągowej na podstawie dokładnych je pomiarów. Przy ustalaniu zarysu wzornika można skorygować również zużycie
śruby pociągowej bez potrzeby jej wymiany. Kierunek przesuwu stołu powinien być zgodny z przyjętym kierunkiem podczas sporządzania wzornika.