POGŁĘBIANIE

Pogłębianiem nazywana jest obróbka polegająca na powiększaniu średnicy, lub innym kształtowaniu otworów na części ich długości, jak
również na obróbce czołowej powierzchni otworu bezpośrednio związanej z danym otworem. Pogłębianie otworów odbywa się zawsze przy istniejącym już otworze częściowo obrobionym i z tego względu
jest ono bardzo zbliżone do wiercenia wtórnego. Posuw p (mm/obr) przy pogłębianiu przyjmuje się w przybliżeniu o połowę mniejszy niż przy wierceniu, natomiast prędkość skrawania – podobną jak przy
wierceniu. Rozwiercaniem nazywana jest obróbka wykańczająca otworów, mają- ca na celu usunięcie błędów geometrycznych otworów wierconych, jak np. stożkowatość, owalność, skrzywienia osi otworu itp. oraz
uzyskanie dużej dokładności wymiaru średnicy otworu i małej chropowatości powierzchni. Na drodze rozwiercania wykańczane są zarówno otwory walcowe, jak i stożkowe.
Ze względu na dokładność obróbki rozróżnia się rozwiercanie wstępne (zgrubne), dokonywane rozwiertakami zdzierakami oraz rozwiercanie wykańczające, dokonywane rozwiertakami wykańczakami.
Wytyczne doboru średnic wierteł, rozwiertaków zdzieraków i rozwiertaków wykańczaków, w zależności od średnicy otworu i klasy dokładności wykonania, podane są w normie PN-74/M-57025.
Otwory stożkowe o małych średnicach i małych zbieżnościach, jak np. otwory pod kołki stożkowe, rozwiercane są pojedynczymi rozwiertakami, natomiast otwory o większych średnicach i większych zbieżnościach (gniazda stożkowe Morse’a i metryczne) – kompletem rozwiertaków składającym się z rozwiertaka wstępnego, zdzieraka i wykańczaka.
Ze względu na sposób pracy rozróżnia się rozwiercanie ręczne i ma- szynowe. Różnica między rozwiertakami do pracy ręcznej i maszyno- wej występuje nie tylko w konstrukcji chwytu, ale również i w części
roboczej narzędzia.
Praca rozwiertaka w dużym stopniu przypomina wiercenie wtórne, z tą tylko różnicą, że na rozwiercanie pozostawiane są stosunkowo bardzo małe naddatki. Średnia wartość naddatku (mierzonego na
średnicy) na rozwiercanie zgrubne wynosi 0,5 ÷ 2,0 mm, a na rozwiercanie wykańczające – 0,1 ÷ 0,5 mm. Głównym zadaniem rozwiertaków zdzieraków jest usunięcie błędów geometrycznych otworu oraz
skorygowanie położenia osi otworu w stosunku do powierzchni bazowej. Wykonanie tego zadania przez rozwiertak zdzierak jest możliwe tylko przy sztywnym jego zamocowaniu we wrzecionie obrabiarki.
Zadaniem rozwiertaka wykańczaka jest natomiast uzyskanie dokładnego wymiaru średnicy otworu oraz gładkości jego powierzchni. W związku z tym rozwiertak wykańczak powinien być w
zasadzie wahliwie mocowany we wrzecionie, by ułatwić mu samoczynne pro- wadzenie w obrabianym otworze.